Yukarı Git

Bitki Türleri

bitki_turleri

Bitki Türleri

Bitki Türleri Tescilinin Önemi

Yeni Bitki Türleri  “Yeni Bitki Çeşitlerine Ait Islahçı Haklarının Korunmasına dair Yönetmelikte Değişiklik Yapılması Hakkında Yönetmelik” kapsamınca korunmaktadır. Tarım ve Köy İşleri Bakanlığı’nın sağladığı bu kanun, “Islahçı Hakkı Belgesi” ile bitki türlerinin korunmasına yöneliktir. Kanunun amacı bitki çeşitlerinin üzerinde durmak bitki çeşitliliği sağlamaktır. Bu kanundan yararlanabilmek için TC vatandaşı olmak ve TC sınırları içerisinde bulunmak gerekir.

 Neden Yeni Bitki Türleri Tescili?

Türk Patent Enstitüsü’nün uygulamış olduğu yönetmeliğe göre yeni bitki çeşitlerine ait ıslahçı haklarının korunmasına ilişkin usul ve esasların düzenlemesi ve yeni bitki türlerinin tescillenmesi gerekmektedir. Bu yönetmeliğe göre bitki türleri tescil edilerek koruma altına alınabilmektedir. Bitki türlerinin koruma süresi bitki çeşitlerine göre değişmektedir. Koruma süresi tescil tarihinden itibaren 20 yıl, asmalar, patatesler ve ağaçlar için 30 yıldır.

Yeni bitki türlerinin tescillenmesindeki amaç, bitki çeşitlerinin geliştirilmesinin özendirilmesi, yerli ve karşılıklılık ilkesi uyarınca yabancı ıslahçıların korunmasıdır. UPOV sözleşmesine göre bu koruma hakkından TC sınırları içerisinde ikamet eden gerçek veya tüzel kişiler yeni bitki türlerinin tescili için başvuru yapıp yararlanabilmektedir.

Yeni bitki türleri başvuru tarihinden geriye dönük olarak Türkiye’de 1 yıl, yurt dışında 4 yıl, ağaç ve asmalarda ise 6 yıl içerisinde ticarete konu olmamışsa yeni bir bitki türü olarak sayılabilmektedir.

Yeni Bitki Türleri Tescil Prosedürü

İnceleme

Yeni bitki türü için yapılan başvuru aşağıdaki aşamalardan geçmektedir: İnceleme yapılarak ıslahçı hakkı verilmesi için başvurusu yapılan çeşidin yeni sayılıp sayılmadığı, başvuru sahibinin, ıslahçı hakkı verilmesi talep edilen çeşit ile ilgili başvuru hakkına sahip olup olmadığı veya başvuruya yetkili olup olmadığı, çeşit için önerilen ismin uygun olup olmadığı kriterlerine göre incelenir. İsmin uygun bulunmaması halinde, durum başvuru sahibine bildirilerek bir aylık süre içinde yeni bir isim önermesi beklenir.

Yayın

İnceleme komisyonu başvuruda herhangi bir eksikliğin olmadığına karar verirse ıslahçı hakkı başvurusunu kabul ederek her başvuru dosyası için bir başvuru numarası verir. Başvuru dosyasının Genel Müdürlüğe verildiği tarihi başvuru tarihi olarak kesinleştirir. Başvurunun kütüğe kaydedilmesinden sonra 30 gün içinde Bitki Çeşitleri Bülteninde yayınlanmaktadır.

İtiraz

Başvurunun bültende ilan edildiği tarihten itibaren üç ay içerisinde, çeşidin yeni, farklı, yeknesak (Yeknesaklık: Çeşidin çoğaltımı esnasında, çoğaltma metoduna bağlı olarak beklenen varyasyonun dışındaki diğer özellikler yönünden bir örneklik göstermesini veya yeterince homojen olması) ve durulmuş (Durulmuşluk: Çeşidin, tekrarlanan üretimlerden sonra veya belirli çoğaltım dönemleri sonunda ilgili özellikleri değişmeksizin aynı kalmasını) olmadığı gerekçesiyle veya başvuru sahibinin hak sahibi olmadığı veya çeşit için önerilen ismin uygun olmadığı gerekçesiyle itiraz edilebilir. Başvuruya itiraz edenler, itirazlarında öne sürdükleri gerekçelerin bilgi ve belgelerini Genel Müdürlüğe itirazlarıyla birlikte vermek zorundadır.

Başvuruya gelen itiraz dosyası ekleri ile birlikte bir kurul tarafından incelenir. Gelen itiraz başvuru sahibine bildirilir. Genel Müdürlük, başvuru sahibinin itiraz karşısında başvuruyu devam ettirip ettirmeyeceğini ya da başvuru şartlarında değişiklik yapıp yapmayacağını bildirmesi için üç aylık süre tanır. Başvuru sahibi başvurusunu devam ettireceğini ya da gerekli değişiklikleri yaparak başvuruya devam edeceğini bildirmesi halinde her iki durum da itiraz sahibine bildirilir. İtiraz sahibi itiraz konularını değiştirmeden itiraza devam edip etmeyeceğini 30 günlük süre içinde bildirmek zorundadır. Başvuruya itiraz eden, verilen otuz günlük süre içinde itirazından vazgeçmeyeceğini bildirirse;

a) itiraz; çeşidin bitki türünün yeni olmadığı, başvuru sahibinin hak sahibi olmadığı veya çeşit için önerilen ismin uygun olmadığı iddiasına dayanıyorsa, Genel Müdürlük, itiraz edilen konularla ilgili inceleme başlatır.

b) Başvuruya itiraz çeşidin farklı, yeknesak ve durulmuş olmadığı iddiasına dayanıyorsa, kuruluş bu konulardaki itirazlarla ilgili incelemeyi çeşidin teknik bakımdan incelenmesi sırasında yapar.

c) Başvuru sahibinin gerçek hak sahibi olmadığı iddiasına dayanıyorsa; itirazın Genel Müdürlük tarafından incelenmesi sonucunda, başvuru sahibinin gerçek hak sahibi olmadığı kanısına varılırsa; Genel Müdürlük itirazı kabul ederek itirazın kabulüne ilişkin kararı başvuru sahibine ve itiraz edene tebliğ eder.

Teknik Bakımdan İnceleme

Çeşidin teknik incelemeye alınmasının uygun görülmesinden sonra, çeşidin belirtilen botanik sınıfa ait olduğunun teyit edilmesi, çeşidin farklı, yeknesak ve durulmuş olduğunun tespit edilmesi işlemleri yapılır. İncelemenin uygulama şartları kuruluşça belirlenir ve inceleme kuruluşun gözetimi altında yapılır. Teknik inceleme için gerekli olan FYD testleri ve diğer testler UPOV Sözleşmesine taraf ülkelerden birisinde o ülkenin yetkili kuruluşu tarafından yapılmış ise test sonuçlarının Bakanlığa verilmesi kaydıyla, teknik inceleme bu testlerin sonuçlarına dayandırılabilir. Ancak, bu testler Türkiye ile aynı veya benzer tarımsal iklim şartlarına sahip ülkelerde yapılmış olmalıdır.

Başvuru sahibi belirtilen miktarda test materyalini başvurunun bültende yayımlanmasından sonra en çok otuz gün içinde teknik incelemeyi Genel Müdürlük adına yapan kuruluşa teslim eder. Test materyallerinin miktarları Bakanlıkça belirlenir. Çeşide ait numuneden alınan test materyali, FYD testlerinde kullanılmak üzere ayrılır, geriye kalan test materyali şahit numune olarak saklanır.

Teknik incelemeyi Genel Müdürlük adına yapan kuruluş, çeşide ait özelliklerin belirlenmesinin yeterli olduğu kanısına varırsa, farklılık, yeknesaklık, durulmuşluk hususlarının tespitini içeren bir inceleme raporu ile FYD test sonuçlarına göre hazırlanan çeşide ait özellik belgesini Genel Müdürlüğe gönderir.

Islahçı Hakkının Tescili ve İtirazı

Teknik inceleme sonrasında Tarım ve Köy İşleri Bakanlığı Koruma ve Kontrol Genel Müdürlüğü nezdinde oluşturulan tescil komitesinin oylaması sonucunda tescil belgesi verilmesi kesinleşir. Tescil komitesi inceleme raporunu yeterli bulmazsa başvuru sahibine bilgi verir ve tamamlayıcı incelemeleri Bakanlık kendisi yapar veya yaptırır. Ret veya kabul kararı alınıncaya kadar yapılan tamamlayıcı incelemeler teknik incelemelerin bir devamı olarak kabul edilir.

Yeterli oyun çıkması halinde isim verilir ve bu isimle çeşidin ıslahçı hakkını tescil ederek kütüğe kaydeder ve ilân edilmek üzere bültende yayımlanır.

Tescilin İlanı 

Korunan çeşitle ilgili ıslahçı hakkının tescili, tescil tarihinden itibaren otuz gün içinde bültende ilân edilir.

Tescile İtiraz

Islahçı hakkı tescilinin bültende ilân edildiği tarihten itibaren otuz gün içinde, üçüncü kişiler tarafından, tescil işlemlerde eksiklikler yapıldığı gerekçesiyle itirazda bulunulabilir. Genel Müdürlük, ıslahçı hakkının tescili ile ilgili olarak yapılan itiraz dilekçesi ve eklerinin bir örneğini hak sahibine ve Islahçı Hakkı Tescil Komitesine göndererek, hak sahibinin itiraz ve gerekçeleri hakkındaki görüşlerini otuz gün içinde gerekçeleriyle birlikte yazılı olarak bildirmesini ister. Islahçı Hakkı Tescil Komitesi, itiraz edenin dilekçesini ve ekinde yer alan bilgi ve belgeleri inceleme sonucunda, ıslahçı hakkının verilmesi ile ilgili olarak işlemlerin yerine getirilmediği veya bu işlemlerin herhangi birinde önemli bir eksiklik yapıldığı kanısına varırsa, konu ile ilgili raporu Genel Müdürlüğe gönderir.

Genel Müdürlük, Islahçı Hakkı Tescil Komitesinin görüşleri doğrultusunda ıslahçı hakkı tescili ile ilgili işlemin geçersizliğine ve eksikliğin yapıldığı safhaya kadar geriye dönülerek işlemlerin yeniden yapılmasına karar verir. Genel Müdürlük, inceleme sonucunda itirazı uygun bulmadığı takdirde, ıslahçı hakkı tescili ile ilgili yapılan itirazı reddederek durumu itiraz edene ve hak sahibine bildirir.